Jetra i njena uloga u organizmu

Jetra ili hepar je veliki parenhimatozni organ koji se nalazi u trbušnoj duplji, više sa desne strane, ispod rebara i dijafragme. Gornjom stranom vezana je za dijafragmu, a donjom naleže na neke organe čiji se otisci, odnosno udebljanja jasno primećuju na donjem reljefu jetre. Tako se razlikuju udubljenja želudca, desnog bubrega, dela debelog creva, duodenuma i slično.
jetra

Najveća je žlezda u organizmu; dužine 15-18 cm i prosečne težine kod odraslog čoveka do 1500 grama. Podeljena je na dva dela: desni i levi režanj. Desni režanj je znatno veći od levog. Boja jetre je crvenomrka.
Sa donje strane jetre u desnom režnju smeštena je žučna kesica, koja predstavlja kruškasti rezervoar zapremine do 70 ml koja može da primi do 40 ml žuči.

Težina i veličina jetre i žučne kesice, pa i njen centrali položaj u organizmu, govore o ulozi koju ima.
Najvećim delom uloga jetre je hemijske prirode; svakog trenutka u živom organizmu u njoj se odigrava nekoliko hiljada biohemijskih reakcija kao i drugih procesa važnih za normalan život organizma. S pravom se jetra naziva centralnom laboratorijom organizma: najvećom i najkompleksnijom hemijskom laboratorijom koja se može zamisliti i koja funkcioniše potpuno automatski. Kako će taj automatizam delovati zavisi od načina programiranja.

Način programiranja jetre zavisi u prvom redu od kvaliteta i kvantiteta unosa hemijskih supstanci iz drugih organa. Da bi jetra mogla normalno raditi, postoje putevi za unošenje, kao i putevi za iznošenje, odnosno transport materija iz jetre. Sve materije u jetru dospevaju preko krvi. Najveći deo krvi dolazi portnom venom: 70% ili oko 1 litar u minuti. Portna vena pomalo lični na stablo. Njeni korenovi dopiru do organa za varenje, slezene, gušterače i slično, gde prikupljaju materije i sokove. Svi ti korenovi sastave se u stablo portne vene koja kao takva dolazi do vrata jetre gde ulazi u jetru. Odmah iza jetrinih vrata portna vena grana se prema desnom i levom režnju. Na vrata jetre ulaze i grane arterije jetre koja donosi oko 30% krvi ili 0,4 litra u minuti. Ukupna količina prispele krvi portnom venom i arterijom jetre je 1,4 litra u minuti ili oko 29% ukupnog minutnog volumena srca. Materije koje su u jetru dopremljene portnom krvi, jetra preradi u druge materije i dalje ih transportuje drugim organima za njihove potrebe.

grr

Uloga jetre u organizmu je prvenstvenog metaboličke prirode, premda se njene ostale funkcije nikako ne smeju zanemariti. Jetra, takođe, mnoge hemijske materije može zadržati u svom tkivu kao rezervu ili ih pripremati za uklanjanje iz organizma.
Bakterije koje su dospele portnom krvi, prvenstveno iz organa za varenje, jetra jednim aparatom koji se naziva Kupfferove ćelije, a mehanizmom koji se naziva fugocitoza, praktički potpuno uništi.
U parenhimu, koji se najvećim delom sastoji iz ćelija – hapatocita, jetra stvara tečnost koja se naziva žuč. Uloga žuči u organizmu je nazamenjiva.
Jetra sve potrebno hemijske materije upućuje organima: slezeni, koštanoj srži, endokrinim žlezdama, bubrezima, centralnom nervnom sistemu, srcu, dvanaestopalačnom crevu, krvi… samo na određene signale odnosno podsticaje organizma.

Arterijska krv donosi kiseonik i druge materije potrebne za ishranu i rad ćelija jetre. Jedan krak ove arterije snadbeva krvlju žučnu kesicu. Proizilazi da portna vena predstavlja funkcionalni, a arterija jetre nutitivni optok krvi u jetri.
Krv dospela portnom venom i arterijom jetre, napušta jetru venom koja se naziva vena jetre. Kao da se dva dovodna kanala spajaju u jedan odvodni. U jetri dakle postoji trostruki krvotok.
Jetreni parenhim najvećim delom se sastoji od ćelija jetre – hepatocita. Ćelija je osnovna živa jedinica organizma. U parenhimu jetre ćelije nisu razbacane bez ikakvog reda, već po savršenoj zakonitosti.
Ako je hepatocit osnovna živa jedinica jetre, onda je jetreni ili hepatički lobulus osnovna funkcionalna jedinica.

Komentari
Loading...