Jetra i njena uloga u organizmu

121

Jetra ili hepar je veliki parenhimatozni organ koji se nalazi u trbušnoj duplji, više sa desne strane, ispod rebara i dijafragme. Gornjom stranom vezana je za dijafragmu, a donjom naleže na neke organe čiji se otisci, odnosno udebljanja jasno primećuju na donjem reljefu jetre. Tako se razlikuju udubljenja želudca, desnog bubrega, dela debelog creva, duodenuma i slično.
jetra

Najveća je žlezda u organizmu; dužine 15-18 cm i prosečne težine kod odraslog čoveka do 1500 grama. Podeljena je na dva dela: desni i levi režanj. Desni režanj je znatno veći od levog. Boja jetre je crvenomrka.
Sa donje strane jetre u desnom režnju smeštena je žučna kesica, koja predstavlja kruškasti rezervoar zapremine do 70 ml koja može da primi do 40 ml žuči.

Težina i veličina jetre i žučne kesice, pa i njen centrali položaj u organizmu, govore o ulozi koju ima.
Najvećim delom uloga jetre je hemijske prirode; svakog trenutka u živom organizmu u njoj se odigrava nekoliko hiljada biohemijskih reakcija kao i drugih procesa važnih za normalan život organizma. S pravom se jetra naziva centralnom laboratorijom organizma: najvećom i najkompleksnijom hemijskom laboratorijom koja se može zamisliti i koja funkcioniše potpuno automatski. Kako će taj automatizam delovati zavisi od načina programiranja.

Način programiranja jetre zavisi u prvom redu od kvaliteta i kvantiteta unosa hemijskih supstanci iz drugih organa. Da bi jetra mogla normalno raditi, postoje putevi za unošenje, kao i putevi za iznošenje, odnosno transport materija iz jetre. Sve materije u jetru dospevaju preko krvi. Najveći deo krvi dolazi portnom venom: 70% ili oko 1 litar u minuti. Portna vena pomalo lični na stablo. Njeni korenovi dopiru do organa za varenje, slezene, gušterače i slično, gde prikupljaju materije i sokove. Svi ti korenovi sastave se u stablo portne vene koja kao takva dolazi do vrata jetre gde ulazi u jetru. Odmah iza jetrinih vrata portna vena grana se prema desnom i levom režnju. Na vrata jetre ulaze i grane arterije jetre koja donosi oko 30% krvi ili 0,4 litra u minuti. Ukupna količina prispele krvi portnom venom i arterijom jetre je 1,4 litra u minuti ili oko 29% ukupnog minutnog volumena srca. Materije koje su u jetru dopremljene portnom krvi, jetra preradi u druge materije i dalje ih transportuje drugim organima za njihove potrebe.

grr

Uloga jetre u organizmu je prvenstvenog metaboličke prirode, premda se njene ostale funkcije nikako ne smeju zanemariti. Jetra, takođe, mnoge hemijske materije može zadržati u svom tkivu kao rezervu ili ih pripremati za uklanjanje iz organizma.
Bakterije koje su dospele portnom krvi, prvenstveno iz organa za varenje, jetra jednim aparatom koji se naziva Kupfferove ćelije, a mehanizmom koji se naziva fugocitoza, praktički potpuno uništi.
U parenhimu, koji se najvećim delom sastoji iz ćelija – hapatocita, jetra stvara tečnost koja se naziva žuč. Uloga žuči u organizmu je nazamenjiva.
Jetra sve potrebno hemijske materije upućuje organima: slezeni, koštanoj srži, endokrinim žlezdama, bubrezima, centralnom nervnom sistemu, srcu, dvanaestopalačnom crevu, krvi… samo na određene signale odnosno podsticaje organizma.

Arterijska krv donosi kiseonik i druge materije potrebne za ishranu i rad ćelija jetre. Jedan krak ove arterije snadbeva krvlju žučnu kesicu. Proizilazi da portna vena predstavlja funkcionalni, a arterija jetre nutitivni optok krvi u jetri.
Krv dospela portnom venom i arterijom jetre, napušta jetru venom koja se naziva vena jetre. Kao da se dva dovodna kanala spajaju u jedan odvodni. U jetri dakle postoji trostruki krvotok.
Jetreni parenhim najvećim delom se sastoji od ćelija jetre – hepatocita. Ćelija je osnovna živa jedinica organizma. U parenhimu jetre ćelije nisu razbacane bez ikakvog reda, već po savršenoj zakonitosti.
Ako je hepatocit osnovna živa jedinica jetre, onda je jetreni ili hepatički lobulus osnovna funkcionalna jedinica.

Komentari su zatvoreni..